سامان

ميگ ۳۱ هواپيماي رهگير ـ شكاري با سرعت مافوق صوت و دوربرد است كه هواپيمايي محبوب در نيروي هوايي روسيه به حساب مي آيد. قبل از ميگ ۳۱ هواپيماي ميگ ۲۵ وظيفه دفاع هوايي را برعهده داشت ولي ميگ ۲۵ براي نزاع در ارتفاع هاي بالا طراحي شده بود. در اواسط دهه ۱۹۷۰ متخصصان هوافضاي شوروي دست به ساخت Mig-31 زدند و براي صرفه جويي در وقت و هزينه طرح اصلي آن را از هواپيماي ميگ ۲۵ عاريه گرفتند و با انجام تغيير و تحولاتي مانند ساخت بدنه اي كشيده تر نسبت به ميـگ ۲۵ «براي به دست آوردن سرعت مافوق صوت و پرواز در ارتفاعات پايين» و موتوري جـديد «جهت افزايش برد» سرانجام اولين نمونه آزمايشي آن به نام Ye-155MP ساخته شد كه نخستين پروازش را در ۱۶ سپتامبر سال ۱۹۷۵ ميلادي انجام داد و با جلب رضايت كارشناسان نيروي هوايي توليد آن از سال ۱۹۷۹ آغاز شد.
در سال ۱۹۸۲ ناتو «سازمان پيمان آتلانتيك شمالي» به آن لقب سگ شكاري داد.
از اين زمان به بعد ميگ ۳۱ جـايگزيني اصلح بـه جاي هـواپيماهاي Mig-23، Tu-28 و Su-15 به  حساب مي آيد. اين سگ شكاري آهني توسط دو موتور توربوفن مدل
D-30F6 تجهيز شده  است كه برد آن را نسبت به هواپيماهاي هم دورانش به طور چشمگيري افزايش داده بود و به همين دليل احتياج به دريچه هاي ورودي هواي بزرگتر و همچنين خروجي هاي گشادتري نسبت به ميگ ۲۵ دارد.
كليد موفقيت ميگ ۳۱ كه اين هواپيما را از باقي رقباي خود متمايز مي سازد، مي توان در وجود رادار زاسلون مدل SBI-16 دانست. اين رادار پيشرفته خط كنترل آتش تامحدوده ۱۲۰ كيلومتري اطراف خود را به وضوح در برمي گيرد و حتي نسبت به اهدافي كه پشت هواپيما هستند حساس است و مي تواند ۱۰ هدف را شناسايي كرده و چهار هدف را به طور همزمان مفهوم سازد. بعد از ميگ ۳۱ مدل پيشرفته تري به نام Mig-31B ساخته شد كه توانايي حمل موشك هاي جديدتر را مانند موشك هاي دوربرد R-33S، موشك ميان برد R40TD و موشك كوتاه برد R-60 را داشت و تغييراتي در سنجش آيونيك (الكترونيك پرواز) آن داده شد و مهم ترين مسئله توانايي سوختگيري هوايي را نيز به دست آورد. مدلي ديگر از ميگ ۳۱ ، Mig-31Dاست كه خصوصياتي جديد و توانايي حمل موشك هاي ضدماهواره دارد كه اين موشك به صورت عمودي به نوك بال هايش نصب مي شود. در سال ۱۹۹۲ ميلادي Mig-31E براي اولين بار در نمايشگاه هوايي برلين به نمايش گذاشته شد در حالي كه فقط يك نمونه از اين هواپيما ساخته شده بود. با وجود اين همه مدل هاي مختلف باز هم نيروي هوايي روسيه ارضا نشد و دست به ساخت مدل جديدي با نام Mig-31M زد كه بسيار پيشرفته تر از مدل اصلي بود.
در اين مدل تمامي رادارها پيشرفته  تر شده بود به طوري كه مدل M مي توانست در آن واحد شش هدف را مورد هجوم قرار دهد. بعد از زماني باز هم سر و كله مدل ديگري با نام Mig-31BM پيدا شد كه بسيار شبيه Mig-31B بود ولي تمام تجهيزاتش به روز شده بود.
يكي از مشخصات ويژه هواپيماهاي ميگ استحكام بدنه آنهاست كه تمامي آنها از آلياژ خاصي متشكل از ۵۰ درصد نيكل، ۱۶ درصد تيتانيوم و ۳۳ درصد از آلياژ سبك آلومينيم است.
از صاحبان هواپيماي ميگ ۳۱ مي توان به فدراسيون روسيه «۳۲۰ فروند در اختيار نيروي هوايي روسيه و واحدهاي تاكتيكي»، قزاقستان با ۳۰ فروند «كه در واقع پس از فروپاشي شوروي سابق از آن كشور به ارث برده است» و چين اشاره كرد. البته هنوز از سوي بسياري از كشورهاي ديگر علاقه مندي براي خريد ميگ ۳۱ مشخص است به ويژه كشورهايي كه قدرت و يا اجازه خريد تسليحات نظامي آمريكايي را ندارند. بله! ايران نيز به همراه سوريه براي مجهز كردن نيروي هوايي خود علاقه مند به در اختيار گرفتن اين هواپيماي مدرن است تا توان مقابله با تكنولوژي نوين و پيشرفته آمريكايي كشورهاي منطقه «و حتي خود آمريكا كه بدون هيچ مشكلي به عراق يورش برد» را داشته باشند.
به عقيده كارشناسان وجود چندين فروند هواپيماي ميگ ۳۱ در عراق شايد قدرت جلوگيري از جنگ را نداشت ولي حداقل از شدت حمله هوايي آمريكا مي كاست. البته با وجود دستگاه هاي پاد الكتريك آمريكا هيچ هواپيمايي نمي توانست از زمين بلند شود.
با وجود اين هواپيما، هيچ هواپيماي جنگنده و يا بمب افكن آمريكايي «البته اگر مي توانست از خاك عراق با وجود تهديدات آمريكا بلند شود» جرات نمي كرد بدون عمليات پيش بيني شده دقيق از مرزهاي عراق عبور كند. حتي قسمت اعظم موشك هاي آمريكايي كه به سوي عراق شليك شدند، توسط اين سگ شكاري نابود مي شد.
چين نيز يكي از صاحبان Mig-31 است كه طبق قراردادي كه در سال ۱۹۹۲ ميلادي با روسيه منعقد كرد ۲۴ فروند از اين هواپيما همراه با تمامي تجهيزات پيشرفته را دريافت كرد و قرار بر اين شد كه چين با كمك روسيه يك كارخانه سازنده Mig-31 در شهر شن يانگ در سال ۲۰۰۰ احداث كند و تا سال ۲۰۱۰ ميلادي ۲۰۰ فروند از اين هواپيما توليد كند ولي اين قرارداد كاملاً لغو شد و چين در قبال لغو اين قرارداد به خريد هواپيماهاي سوخو ۲۷ و سوخو ۳۰ راضي شد.