اف-14 های ایرانی
در اولین سال های دهه 1970، قسمت عمده ای از هواپیماهای نیروی هوایی ایران مانند هواپیماهای اف-4 فانتوم، اف-5 نورث روپ و بالاخره لاکهید پی سی-3 اوریون سفارش داده و تحویل گردید، گرچه هیچ یک از این هواپیماها، توانایی مقابله با هواپیمای موفق میگ 25 که سریعترین جنگنده عملیاتی جهان است، نداشتند. این میگ های 25، مدتی بود که بر فراز آسمان ایران به دلخواه پرواز های شناسایی انجام می دادند و گشت زنی می کردند مزاحمت های بسیاری را به وجود آورده و در حقیقت آن ها حریم هوایی ایران را نقض کرده بودند.
این حقیقت هنگامی بر آمریکاییان ثابت گردید که ریچارد نیکسون در طی سفرش به ایران خود این هواپیماها را مشاهده کرده و شاه ایران نیز در آن زمان درخواستی را مبنی بر خرید هواپیماهایی با برتری بالاتر نسبت به میگ های 25 فاکس بت اظهار نمود. در نتیجه، آمریکا ابتدا پیشنهاد هواپیمای موفق اف-15 را به ایران داده و سپس پیشنهاد خرید هواپیماهای اف-14 را به ایران کرد، که حکومت آن وقت ایران هواپیمای اف-14 را پسندیده و تقاضای خرید آن را تسلیم آمریکا کرد.

اولین سفارش برای خرید اف-14 ها در حدود 30 فروند بود که در ژانویه 1974 امضا گردید، که بعد ها به تعداد 80 فروند افزایش داده شد. اولین سری این هواپیما ها در ژانویه 1976 به ایران فرستاده شد که این هواپیما ها با موتور بهبود یافته جدیدی که بعد ها در گونه های دیگر استاندارد گردید، تجهیز شده بودند. در می 1977، 12 فروند اف-14 دیگر نیز به ایران تحویل شد، که یکی از آنها نیز به عنوان آزمایش برای نابود کردن یک هدف مصنوعی در ارتفاع 50,000 پایی به کار رفته شد که موفقیت آمیز نیز بود، و همین آزمایش نیز میگ های 25 شوروی را متقاعد ساخت که در صورت ادامه پرواز های خود بر فراز ایران، توسط یکی از همین اف-14 ها نابود خواهند شد، در نتیجه میگ های 25 دیگر هرگز بر فراز ایران پرواز شناسایی انجام ندادند.
تحویل اف-14 ها تا سال 1978 و هنگامی که هفتاد و نهمین اف-14 تحویل داده شد، ادامه یافت. همچنین 714 موشک فوق پیشرفته دور برد هوا به هوای فینیکس نیز سفارش داده شد که تنها 284 عدد آنها به دلیل انقلاب سال 1979 به ایران تحویل داده شد. پس از برکناری شاه از حکومت و انقلاب شکوهمند اسلامی، دولت جدید سفارش ساخت موشک های فینیکس دیگر را لغو نموده و تنها بر تسلیحات موجود و البته توانمندی های مهندسان و کارشناسان ایرانی تکیه کرد.

در همین دهه، پرزیدنت کارتر تحویل هر گونه جنگ افزار را به ایران تحریم کرد که این تحریم تا به امروز نیز ادامه دارد. بدون یاری سازندگان غربی اف-14، ایران به زودی با مشکل کمبود قطعات یدکی و نگهداری مواجه شد که در همان موقع تلاش برای خود ساختی این قطعات آغاز گردید. علاوه بر تاثیر تحریم ایران، شایعاتی اذعان کردند که همه 77 فروند اف-14 باقیمانده (دو اف-14 در هنگام پرواز های آزمایشی از بین رفتند) فاقد کارائی بوده به صورتی که دیگر نمی توانند موشک های فینیکس را شلیک کنند. البته این که چه کسی این خرابی ها را به بار آورده یا اف-14 ها را دچار مشکل ساخته، جای بحث ندارد، اما حتی برخی منابع در آن زمان اظهار کردند که انقلابیون اسلامی در زمان انقلاب به تلافی بر سر حکومت باعث صدمه دیدن اف-14 ها شدند، اما چنین شایعاتی به اطمینان صحت ندارد. صرف نظر از تمام مشکلات، در سپتامبر 1980، ایران در برابر تهاجم ناجوانمردانه کشور بعثی عراق قرار گرفت. به علت ضعف قوای هوایی هر دو کشور، نبرد هوایی نقش بسیار کوتاه و مختصری را در جنگ بین ایران و عراق ایفا کرد.

اولین نبرد ها به وسیله خلبانان ایرانی که بهتر تجهیز شده و بهتر آموزش دیده بودند، صورت گرفت، اما تحریم دراز مدت از سوی آمریکا و کشورهای وابسته و شایعه پراکنی های مختلف به کاستن قدرت نیروی هوایی ملی در برابر عراق ادامه داد. در همین اثنا بود که عراق هواپیماهای میراژ اف-1 خود را که با موشک های جادویی ماترا آر-550 تجهیز شده بودند، تحویل گرفت و به افزایش توانایی های نیروی هوایی کشورش قدرت بسیار بخشید. اما در مقابل، به دلیل تحریم قطعات یدکی، تنها تعداد معدودی از اف-14 های ایرانی (10 تا 20 فروند) قابل پرواز بودند که عمدتاً نیز به دور از نبرد و جنگ نگهداری می شدند.
این تعداد اف-14 نیز به پایگاهی برای تشخیص هواپیماهای دشمن از فواصل دور تبدیل شده بودند، به این دلیل که از رادارهای بسیار قدرتمندی برخوردار بودند و هیچ یک از آن ها برای جنگ تن به تن یا داگ فایت یا نبرد نزدیک هوایی به کار نمی رفتند. برای ایفای چنین نقشی، اف-14 ها اغلب به وسیله هواپیماهای اف-4 فانتوم مدل ئی و و اف-5 تایگر مدل ئی برای انجام ماموریت اسکورت می شدند. حداقل تعدادی اف-14 در نبرد هوایی از بین رفتند، اما اظهارات دو طرف در این مورد متفاوت می باشد. ایران در این زمینه ادعا دارد که 11 فروند هواپیمای اف-14 تامکت در نبردهای هوایی بین ایران و عراق به وسیله جنگنده های عراقی ساقط شده یا مفقود گشتند.
1- 21 نوامبر 1982: یک اف-14 ایرانی به وسیله یک میراژ اف-1 سرنگون شد.
2- مارس 1983: اف-14 دیگری به وسیله یک میگ 21 سرنگون شد.
3- 11 سپتامبر 1983: سرنگونی دو فروند اف-14 در حال شناسایی هواپیمای عراقی
4- 4 اکتبر 1983: یک اف-14 ایرانی در یک نبرد داگ فایت ساقط شد.
5- 21 نوامبر 1983: یک اف-14 در نبردی مفقود شد.
6- 24 فوریه 1984: مفقود شدن یک فروند اف-14.
7- 1 جولای 1984: مفقود شدن یک فروند اف-14.
8- 11 آگوست 1984: سه فروند اف-14 ساقط گردیده و سقوط کردند.
در همین حال، ایران ادعا می کند که به ازای سقوط هر اف-14 ایرانی، حدود 35 تا 45 هواپیمای ساقط گردیده عراقی وجود دارد، که البته این ادعا بسیار نزدیک به واقعیت است، چرا که واقعاً میگ های 21 عراقی در برابر تامکت های ایرانی حرفی برای گفتن نداشته و به راحتی مورد هدف قرار می گرفتند. همچنین ایران سقوط بالای 12 فروند اف-14 دیگر را نیز پذیرفته است، اما در عین حال نیز اظهار داشته که تمام این سقوط ها به دلیل شلیک موشک های هوایی عراقی نبوده بلکه از واماندگی موتورها در نبرد های نزدیک و عدم قدرت کافی آنان نشأت می گیرد.
آمریکا ادعا می کند که تعداد اف-14 های عملیاتی ایران از 15 تا 20 فروند فراتر نمی رود، و حتی گاهی این رقم تا 10 فروند نیز پیش رفته است، و این ادعا را به این وسیله اثبات می کند که برای قابل پرواز ساختن اف-14 های ایرانی، تعداد زیادی از آنها اوراق گشته و قطعات آنان به عنوان قطعات یدکی برای دیگر جنگنده ها به کار رفته است. اما کشور ایران اذعان دارد که تعداد بسیار بیشتری قابل پرواز و عملیات هستند، که البته در حقیقت ایران حدود 25 فروند اف-14 را در یک زمان در 11 فوریه 1985 بر فراز تهران به پرواز در آورد اما این تعداد در حقیقت تنها قابل پرواز بودند و نه قابل عملیات و نبرد. اما علی رغم تحریم های فراوان علیه ایران، ایران خود قادر به ساخت قطعات یدکی برای هواپیماهای اف-14، اف-4 فانتوم و اف-5 هایش بوده که خود جای بسی تقدیر دارد.
البته شایعاتی هم مبنی بر قاچاق غیر قانونی قطعات یدکی اف-14 از آمریکا به ایران وجود دارد که البته چندان قابل اعتماد نیست. در حالی که ایران برای در خدمت نگهداشتن تعداد اندکی از هواپیماهای غربی اش تلاش می کند، وضعیت موشک های فینیکس هنوز هم در هاله ای از ابهام قرار دارد. بسیاری از منابع متفق القول اند که هیچ یک از این موشک های گران قیمت در طول جنگ ایران-عراق به کار گرفته نشدند، اما منابع دیگری نیز اعلام داشته اند که حدود 25 فروند هواپیمای عراقی توسط موشک های فینیکس سرنگون شده اند. با تمام این اوصاف، اف-14 های ایرانی هنوز هم قادر به شلیک موشک هایی چون سایدوایندر و اسپارو که ترتیب آنها 2 سایدوایندر و 4 اسپارو می باشد هستند.
ایران هم اکنون در حال ساخت گونه های جدید از موشک های اسپارو با توانایی های بیشتر نیز می باشد. نظریه دیگری که وجود دارد این است که یک فروند اف-14 یا تعداد بیشتری برای پشتیبانی فنی به روسیه نیز تحویل داده شده اند. افرادی اعتقاد دارند که دسترسی روس ها به موشک های فینیکس ایرانی به هیئت طراحی ویمپل اجازه داده است تا موشک های R-33/AA-9 دوربرد را با استفاده از تکنولوژی موشک فینیکس بسازند، اما رییس هیئت طراحی مشخص ساخت که نه او و نه تیم و گروه او هیچ گاه چنین دسترسی به موشک های فینیکس نداشته اند.
به هر حال عقیده بر این است که نیروهای روس مختار به عمل گری، نگهداری و ارتقای اف-14 های ایرانی شده اند. این هواپیماها در حال تجهیز به رادارها، موتورها و حتی کاناپی های روسی هستند که قابلیت پرواز را به آنها به خوبی می دهد. همچنین مطبوعات ایران اظهار داشتند که اف-14 های ایرانی در حال مجهز شدن به قطعاتی برای ایفای نقش بمب افکن های سنگین وزن هستند، که ممکن است به موشک های هوا به زمین و ضد کشتی نیز مجهز شوند. در حال حاضر به نظر می رسد در حقیقت 50 فروند اف-14 ایرانی در خدمت نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران باشند، اما تنها حدود 30 فروند از آنها واقعاً کارائی نظامی داشته و توانایی پرواز موثر را دارند.
میگ-25ومیگ-31 دو برادر پرسرعت جهان
همزمان با توسعه ي جنكنده ي بي-70 توسط نيروي هوايي ايالات متحده وتحويل سلاح حاي هسته اي به شوروي سابق توسط اين بمب افكن و با پرواز مورد نياز در ارتفاعي معادل 70000پايي و سرعتي برابر 3ماخ ،شوروي شروع به برنامه ريزي براي طراحي طراحي وساخت يك جنگنده ي رهگير باسرعت بسياربالا وتوانايي پرواز در ارتفاعات بالا و در عين حال جديد كرد واين در حالي بود كه طرح ساخت بي-70 نيز متوقف شده بود.امّا طرح ساخت ميگ-25 ادامه پيدا كرد وبه توليد سريع السّيرترين جنگنده در جهان انجاميد.
جنگنده ي ميگ -25صرفاً براي نبردهاي هوايي در ارتفاعات بلند ساخته بود امّاّ نقايصي نيزداشت كه ازجمله ي آن عدم توانايي بالا در زمينه ي داگ فايت و در كل عدم اجراي وظايف واگذاري شده به نحو احسن بود.اين جنگنده اگر چه در دفاع و جلوگيري از شناسايي دشمن توسعه يافته بود؛ امّا برد هواپيما هميشه محدود بود و در نتيجه شركت «ميكويان گورويچ» طرح توسعه ميگ25 به ميگ 31 را عملي ساخته واين كار را با پيشرفت سطح قطعات براي انجام حملات و مانورهاي بيشتري در جنگ هاي گوناگون انجام داد.
جنگنده رهگير ميگ-25 ملقب به فاكس بات به معناي روباه شكاري سريعترين جنگنده ي عمليّاتي جهان لقب گرفت .اين هواپيما توانايي ويژه اي در پرواز مستقيم دارد و اين كار را با قدرت و سرعت زياد به انجام مي رساندبه طوري كه براي توليد نيروي تراست خود از كششي معادل 11200كيلوگرم يا به عبارتي 24691پوند بهره مي برد.البتّه همانطور كه پيشتر گفته شد اين هواپيما در مدل هاي متعددي ساخته شد كه تا فاكس بت اِف مي انجاميد و اين مدل ها در وافع انواع انشقاق يافته از دو مدل اصلي آن بودند؛ شايان ذكر است مدل پي يو به فاكس بت سي ملقّب شد.
مدل هاي (آر بي سي اِچ-آر بي اِس –آر يو)و همچنين مدل هاي (آر بي اِف-آر بي اِس)به مدل دي معروف شدند و سرانجام گونه (بي اِم)را مدل اِف ناميدند.اين جنكنده ي استثنايي سرعتي معادل 3 ماخ داشت وتا
سقف 90000پايي(27000متر)نيز توانايي پرواز داشت؛هر چند قابليّت مانور ،برد و داگ فايت به شدّت محدودي داشت امّا سرعت شگرف آن حيرت آور بود.دو موتور توربو جت رويايي اين جنگنده به نام تومانسكي آر بي 300 اين سرعت سرسام آور را به وجود مي آورند.ميگ-25 كه براي رهگيري هواپيماي اِس آر-71 خفاش سياه آمريكاييطراحي وتوليد شده بود ؛ هيچ گاه نتوانست به اين ارزوي خود جامه ي عمل بپوشاند.هم اكنون بزرگترين پرواز دهنده ي ميگ-25 كشور هندوستان است.جالب اينكه عمليّات جوشكاري در هنگام ساخت اين هواپيما با دست انجام مي گرفت ودر سيستم هاي الكترونيكي آن ، هنوز از لامپ هاي خلاء استفاده مي شد.امّا با اين اوصاف ، هواپيماي ميگ-25 با نمونه ي بزرگتري به نام ميگ-31 فاكس هاوند جايگزين شد كه در حقيقت نمونه ي اارتقا يافته از آن بوده و حقيقتاًتوانايي هاي بيشتري نسبت به آنرا دارا بود.اين هواپيما،يعني ميگ-31 را مي توان هواپيمايي كاملاً جديد ناميد ؛ اگر چه شكل ظاهري آن بسيار شبيه ميگ-25 است .اين هواپيما برعكس نسل قبلي خود ، از موتورهاي توربوفن «دي-30اِف6»بهره مي جويد كه اين موتورها ،براي تامين هواي ورودي خود به ورودي هاي بزرگتر از فاكس بت و همچنين خروجي هاي بزرگتر احتياج دارند.ميگ-31 فاكس هاوند داراي رادار قدرتمندي با توانايي تعقيب 10 هدف همزمان و برد 120 كيلومتر دارد.
مطلبی درباره میگ-31
|
|
|
|
در سال ۱۹۸۲ ناتو «سازمان پيمان آتلانتيك شمالي» به آن لقب سگ شكاري داد.
از اين زمان به بعد ميگ ۳۱ جـايگزيني اصلح بـه جاي هـواپيماهاي Mig-23، Tu-28 و Su-15 به حساب مي آيد. اين سگ شكاري آهني توسط دو موتور توربوفن مدل
|
|
D-30F6 تجهيز شده است كه برد آن را نسبت به هواپيماهاي هم دورانش به طور چشمگيري افزايش داده بود و به همين دليل احتياج به دريچه هاي ورودي هواي بزرگتر و همچنين خروجي هاي گشادتري نسبت به ميگ ۲۵ دارد.
كليد موفقيت ميگ ۳۱ كه اين هواپيما را از باقي رقباي خود متمايز مي سازد، مي توان در وجود رادار زاسلون مدل SBI-16 دانست. اين رادار پيشرفته خط
|
|
|
|
در اين مدل تمامي رادارها پيشرفته تر شده بود به طوري كه مدل M مي توانست در آن واحد شش هدف را مورد هجوم قرار دهد. بعد از زماني باز هم سر و كله مدل ديگري با نام Mig-31BM پيدا شد كه بسيار شبيه Mig-31B بود ولي تمام تجهيزاتش به روز شده بود.
|
يكي از مشخصات ويژه هواپيماهاي ميگ استحكام بدنه آنهاست كه تمامي آنها از آلياژ خاصي متشكل از ۵۰ درصد نيكل، ۱۶ درصد تيتانيوم و ۳۳ درصد از آلياژ سبك آلومينيم است.
از صاحبان هواپيماي ميگ ۳۱ مي توان به فدراسيون روسيه «۳۲۰ فروند در اختيار نيروي هوايي روسيه و واحدهاي تاكتيكي»، قزاقستان با ۳۰ فروند «كه در واقع پس از فروپاشي شوروي سابق از آن كشور به ارث برده است» و چين اشاره كرد. البته هنوز از سوي بسياري از كشورهاي ديگر علاقه مندي براي خريد ميگ ۳۱ مشخص است به ويژه كشورهايي كه قدرت و يا اجازه خريد
|
|
به عقيده كارشناسان وجود چندين فروند هواپيماي ميگ ۳۱ در عراق شايد قدرت جلوگيري از جنگ را نداشت ولي حداقل از شدت حمله هوايي آمريكا مي كاست. البته با وجود دستگاه هاي پاد الكتريك آمريكا هيچ هواپيمايي نمي توانست از زمين بلند شود.
|
|
با وجود اين هواپيما، هيچ هواپيماي جنگنده و يا بمب افكن آمريكايي «البته اگر مي توانست از خاك عراق با وجود تهديدات آمريكا بلند شود» جرات نمي كرد بدون عمليات پيش بيني شده دقيق از مرزهاي عراق عبور كند. حتي قسمت اعظم موشك هاي آمريكايي كه به سوي عراق شليك شدند، توسط اين سگ شكاري نابود مي شد.
چين نيز يكي از صاحبان Mig-31 است كه طبق قراردادي كه در سال ۱۹۹۲ ميلادي با روسيه منعقد كرد ۲۴ فروند از اين هواپيما همراه با تمامي تجهيزات پيشرفته را دريافت كرد و قرار بر اين شد كه چين با كمك روسيه يك كارخانه سازنده Mig-31 در شهر شن يانگ در سال ۲۰۰۰ احداث كند و تا سال ۲۰۱۰ ميلادي ۲۰۰ فروند از اين هواپيما توليد كند ولي اين قرارداد كاملاً لغو شد و چين در قبال لغو اين قرارداد به خريد هواپيماهاي سوخو ۲۷ و سوخو ۳۰ راضي شد.










